6 thói quen gây khô mắt và nhìn mờ thường gặp

Khô mắt và nhìn mờ không chỉ xuất hiện ở người lớn tuổi. Nhiều người trẻ, nhân viên văn phòng, học sinh, sinh viên hoặc người thường xuyên dùng điện thoại cũng có thể gặp tình trạng mắt cộm, rát, đỏ, nặng mí và nhìn kém rõ vào cuối ngày. Một trong những nguyên nhân phổ biến là các thói quen gây khô mắt lặp lại hằng ngày nhưng ít được chú ý.

Khô mắt xảy ra khi mắt không tạo đủ nước mắt hoặc lớp nước mắt bốc hơi quá nhanh. Lớp phim nước mắt có nhiệm vụ giữ ẩm, bảo vệ bề mặt giác mạc và giúp hình ảnh đi vào mắt rõ nét hơn. Khi lớp phim này mất ổn định, mắt dễ kích ứng, thị lực có thể mờ tạm thời, nhất là khi đọc sách, làm việc với máy tính hoặc ở trong môi trường khô lạnh lâu.

Khô mắt là gì và vì sao có thể gây nhìn mờ?

Nước mắt không chỉ là chất lỏng tiết ra khi khóc. Nước mắt bình thường gồm nhiều thành phần giúp bôi trơn, làm sạch, nuôi dưỡng và bảo vệ bề mặt mắt. Mỗi lần chớp mắt, nước mắt được trải đều trên giác mạc, tạo bề mặt quang học trơn láng để mắt nhìn rõ.

Khi nước mắt thiếu hoặc bay hơi nhanh, bề mặt mắt trở nên khô, không đều và dễ viêm nhẹ. Người bị khô mắt có thể cảm thấy như có cát trong mắt, cay rát, đỏ mắt, chảy nước mắt sống, nhạy cảm với ánh sáng hoặc nhìn mờ từng lúc. Tình trạng nhìn mờ do khô mắt thường rõ hơn sau nhiều giờ nhìn màn hình, khi ở phòng điều hòa hoặc sau một đêm thiếu ngủ.

6 thói quen gây khô mắt thường gặp trong sinh hoạt

1. Dùng điện thoại và máy tính quá lâu

Nhìn màn hình liên tục là một trong những thói quen gây khô mắt phổ biến nhất hiện nay. Khi tập trung vào điện thoại, máy tính bảng hoặc máy tính, tần suất chớp mắt thường giảm mạnh. Nhiều người còn chớp mắt không hoàn toàn, khiến nước mắt không được phủ đều lên toàn bộ bề mặt mắt.

Sau vài giờ làm việc, mắt có thể bắt đầu khô, mỏi, nặng, khó tập trung và nhìn chữ không còn sắc nét. Tình trạng này thường được gọi là mỏi mắt do màn hình hoặc liên quan đến hội chứng thị giác máy tính. Người làm việc văn phòng, học trực tuyến, chơi game hoặc xem điện thoại nhiều vào ban đêm có nguy cơ gặp triệu chứng rõ hơn.

Để giảm tác động, nên áp dụng quy tắc 20-20-20: sau mỗi 20 phút nhìn màn hình, nhìn ra xa khoảng 20 feet, tương đương 6 mét, trong ít nhất 20 giây. Ngoài ra, cần đặt màn hình thấp hơn tầm mắt một chút, chỉnh độ sáng phù hợp và chủ động chớp mắt đầy đủ.

2. Thường xuyên ở trong phòng điều hòa

Điều hòa giúp không gian mát hơn nhưng cũng làm giảm độ ẩm không khí. Khi độ ẩm thấp, nước mắt bay hơi nhanh hơn, khiến mắt dễ khô rát, đỏ và cộm. Người ngồi văn phòng kín nhiều giờ hoặc ngủ trong phòng điều hòa suốt đêm thường dễ nhận thấy mắt khô khi thức dậy hoặc vào cuối ngày.

Luồng gió thổi trực tiếp từ máy lạnh, quạt hoặc cửa gió ô tô càng làm nước mắt bốc hơi nhanh. Đây là yếu tố môi trường rất thường gặp nhưng dễ bị bỏ qua. Nếu phải làm việc lâu trong phòng lạnh, nên tránh ngồi ngay dưới luồng gió, bổ sung độ ẩm khi cần và nghỉ mắt định kỳ.

3. Uống không đủ nước

Cơ thể thiếu nước có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan, trong đó có mắt. Khi lượng nước đưa vào không đủ, quá trình tiết nước mắt có thể giảm, khiến mắt khô hơn. Tình trạng này dễ gặp trong ngày nắng nóng, khi vận động nhiều, uống nhiều cà phê, làm việc bận rộn hoặc quên uống nước.

Không phải mọi trường hợp khô mắt đều do thiếu nước, nhưng uống đủ nước là nền tảng quan trọng để hỗ trợ hoạt động bình thường của tuyến lệ. Người trưởng thành nên duy trì thói quen uống nước đều trong ngày, không chờ đến khi khát mới uống. Nước lọc, canh, trái cây nhiều nước cũng có thể góp phần bổ sung dịch cho cơ thể.

4. Đeo kính áp tròng quá lâu

Kính áp tròng tiếp xúc trực tiếp với bề mặt mắt nên có thể ảnh hưởng đến lớp phim nước mắt. Đeo kính áp tròng quá lâu, dùng quá thời hạn, vệ sinh không đúng cách hoặc ngủ khi vẫn đeo kính có thể làm tăng nguy cơ khô mắt, kích ứng và nhiễm trùng.

Người đeo kính áp tròng thường xuyên có thể gặp cảm giác cộm, khô, đỏ, nhìn mờ hoặc khó chịu khi tháo kính. Nếu tiếp tục cố đeo dù mắt đang kích ứng, bề mặt giác mạc có thể bị tổn thương. Vì vậy, cần tuân thủ thời gian đeo khuyến nghị, rửa tay trước khi thao tác, dùng dung dịch bảo quản phù hợp và cho mắt nghỉ bằng kính gọng khi có dấu hiệu bất thường.

5. Thiếu ngủ hoặc thức khuya kéo dài

Giấc ngủ giúp mắt phục hồi sau nhiều giờ hoạt động. Khi ngủ không đủ, mắt dễ bị khô, đỏ, nặng mí và khó điều tiết. Thức khuya còn thường đi kèm với việc dùng điện thoại trong bóng tối, làm tăng thêm mỏi mắt và khô mắt.

Thiếu ngủ kéo dài có thể khiến khả năng duy trì độ ẩm tự nhiên của mắt giảm sút. Người thường xuyên ngủ ít có thể thấy mắt kém linh hoạt, dễ chảy nước mắt sống hoặc nhìn mờ vào buổi sáng. Duy trì giấc ngủ đều đặn, hạn chế màn hình trước giờ ngủ và tránh làm việc khuya liên tục là cách đơn giản nhưng có giá trị thực tế.

6. Hút thuốc lá hoặc tiếp xúc với khói thuốc

Khói thuốc lá chứa nhiều chất kích thích có thể làm viêm và tổn thương bề mặt mắt. Người hút thuốc hoặc thường xuyên ở gần khói thuốc có nguy cơ khô mắt cao hơn. Khói thuốc cũng có thể làm nước mắt bốc hơi nhanh, gây cay mắt, đỏ mắt và nhìn mờ tạm thời.

Không chỉ thuốc lá truyền thống, khói từ một số sản phẩm thuốc lá điện tử hoặc môi trường nhiều bụi, hóa chất cũng có thể khiến mắt kích ứng. Tránh khói thuốc là biện pháp bảo vệ mắt quan trọng, đồng thời có lợi cho phổi, tim mạch và sức khỏe tổng thể.

Dấu hiệu khô mắt không nên xem nhẹ

Khô mắt nhẹ có thể cải thiện khi thay đổi thói quen, nghỉ ngơi hợp lý và chăm sóc mắt đúng cách. Tuy nhiên, một số dấu hiệu cần được chú ý vì có thể liên quan đến bệnh lý mắt khác hoặc tình trạng khô mắt nặng hơn.

• Mắt khô rát kéo dài nhiều ngày, không cải thiện dù đã nghỉ ngơi.

• Đỏ mắt nhiều, đau mắt hoặc cảm giác chói sáng bất thường.

• Nhìn mờ kéo dài, thị lực giảm rõ hoặc mờ đột ngột.

• Cộm xốn dữ dội, nghi ngờ có dị vật hoặc trầy xước giác mạc.

• Chảy ghèn, sưng mí, đau nhức quanh mắt.

Khi có các biểu hiện trên, người bệnh nên đi khám chuyên khoa mắt. Không nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt có thành phần kháng sinh, kháng viêm hoặc thuốc co mạch nếu chưa có chỉ định, vì có thể che lấp triệu chứng hoặc làm tình trạng nặng hơn.

Cách giảm khô mắt trong sinh hoạt hằng ngày

Điều chỉnh thói quen là bước quan trọng để giảm khô mắt, nhất là với người thường xuyên dùng màn hình hoặc làm việc trong môi trường điều hòa. Những thay đổi nhỏ nhưng duy trì đều có thể giúp mắt dễ chịu hơn.

• Nghỉ mắt định kỳ khi dùng máy tính, điện thoại; tránh nhìn màn hình liên tục nhiều giờ.

• Chủ động chớp mắt, đặc biệt khi đọc tài liệu hoặc làm việc tập trung.

• Uống đủ nước trong ngày, tăng rau xanh và thực phẩm giàu omega-3 nếu phù hợp.

• Tránh để gió điều hòa, quạt hoặc máy sấy thổi trực tiếp vào mắt.

• Ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya và giảm dùng điện thoại trước khi ngủ.

• Vệ sinh kính áp tròng đúng cách, không đeo quá thời gian khuyến nghị.

• Tránh khói thuốc, bụi và môi trường nhiều chất kích thích.

Nước mắt nhân tạo có thể hỗ trợ làm dịu mắt khô, nhưng nên chọn loại phù hợp và dùng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Người phải nhỏ thường xuyên nhiều lần mỗi ngày nên hỏi ý kiến chuyên môn, đặc biệt nếu đang đeo kính áp tròng, từng phẫu thuật mắt hoặc có bệnh nền về mắt.

Khi nào cần đi khám bác sĩ mắt?

Nếu khô mắt chỉ xuất hiện thoáng qua sau khi làm việc lâu, thiếu ngủ hoặc ở phòng điều hòa, việc nghỉ ngơi và điều chỉnh môi trường thường giúp cải thiện. Tuy nhiên, nếu tình trạng tái diễn liên tục, ảnh hưởng đến công việc, học tập hoặc sinh hoạt, nên khám mắt để tìm nguyên nhân cụ thể.

Bác sĩ có thể đánh giá chất lượng nước mắt, bề mặt giác mạc, mí mắt, tuyến lệ và các yếu tố liên quan. Một số trường hợp khô mắt có liên quan đến viêm bờ mi, rối loạn tuyến Meibomius, bệnh tự miễn, thay đổi nội tiết, tác dụng phụ của thuốc hoặc hậu quả sau phẫu thuật mắt. Xác định đúng nguyên nhân giúp việc điều trị hiệu quả hơn thay vì chỉ nhỏ mắt tạm thời.

Kết luận

Các thói quen gây khô mắt như dùng màn hình quá lâu, ở phòng điều hòa nhiều giờ, uống ít nước, đeo kính áp tròng quá lâu, thiếu ngủ và tiếp xúc khói thuốc đều rất phổ biến trong đời sống hiện đại. Nếu không điều chỉnh, mắt có thể thường xuyên khô rát, kích ứng và nhìn mờ, làm giảm chất lượng học tập, làm việc và sinh hoạt.

Chăm sóc mắt không cần bắt đầu bằng việc phức tạp. Nghỉ mắt đúng lúc, uống đủ nước, ngủ đủ giấc, dùng kính áp tròng an toàn và tránh môi trường kích thích là những bước thực tế giúp bảo vệ bề mặt mắt. Khi triệu chứng kéo dài, đau mắt, đỏ mắt nhiều hoặc thị lực giảm bất thường, cần đi khám chuyên khoa để được kiểm tra và xử trí kịp thời.