Mờ mắt cảnh báo đột quỵ khi nào cần đi cấp cứu?

Mờ mắt là triệu chứng rất thường gặp trong đời sống hằng ngày. Nhiều người bị nhìn nhòe sau khi làm việc lâu với máy tính, thiếu ngủ, khô mắt, đeo kính sai độ hoặc mắc tật khúc xạ. Phần lớn trường hợp không quá nguy hiểm nếu triệu chứng xuất hiện từ từ, cải thiện khi nghỉ ngơi hoặc dùng kính phù hợp. Tuy nhiên, mờ mắt cảnh báo đột quỵ là tình huống không thể xem nhẹ, đặc biệt khi thị lực thay đổi đột ngột, xảy ra ở một bên mắt hoặc đi kèm yếu liệt, nói khó, méo miệng, chóng mặt, đau đầu dữ dội.

Đột quỵ là tình trạng dòng máu lên não bị gián đoạn do tắc mạch hoặc vỡ mạch máu não. Khi vùng não phụ trách thị giác bị thiếu máu, người bệnh có thể thấy mờ mắt, mất thị lực thoáng qua, nhìn đôi hoặc mất một phần trường nhìn. Dấu hiệu ở mắt đôi khi xuất hiện trước các biểu hiện thần kinh rõ ràng, nên nhận biết sớm có ý nghĩa quan trọng trong cấp cứu.

Mờ mắt cảnh báo đột quỵ là gì?

Mờ mắt cảnh báo đột quỵ là tình trạng thị lực thay đổi bất thường do rối loạn tuần hoàn máu lên não, võng mạc hoặc dây thần kinh thị giác. Triệu chứng có thể xuất hiện trong vài giây, vài phút hoặc kéo dài lâu hơn. Một số người mô tả cảm giác như có màn sương che trước mắt, nhìn tối một bên, không thấy một nửa hình ảnh, nhìn đôi hoặc không đọc rõ chữ dù trước đó thị lực bình thường.

Khác với mờ mắt do mỏi mắt thông thường, mờ mắt liên quan đột quỵ thường đến rất nhanh và không nhất thiết gây đau mắt. Người bệnh có thể vẫn tỉnh táo, vẫn đi lại được trong giai đoạn đầu nên dễ chủ quan. Nếu đây là cơn thiếu máu não thoáng qua, triệu chứng có thể tự hết sau vài phút, nhưng nguy cơ đột quỵ thật sự trong những giờ hoặc ngày tiếp theo vẫn cao.

Khi nào mờ mắt là dấu hiệu nguy hiểm?

Mờ mắt xuất hiện đột ngột

Dấu hiệu đáng lo nhất là mờ mắt xảy ra bất ngờ ở người trước đó nhìn bình thường. Người bệnh có thể đang đọc sách, lái xe, làm việc hoặc nói chuyện thì thấy một bên mắt tối sầm, hình ảnh nhòe đi hoặc mất thị lực tạm thời. Nếu triệu chứng không liên quan bụi bay vào mắt, chấn thương mắt hay ánh sáng mạnh, cần nghĩ đến nguyên nhân mạch máu và thần kinh.

Mất thị lực một bên hoặc mất một phần tầm nhìn

Mất thị lực một bên mắt, nhìn như có rèm kéo xuống hoặc không thấy một nửa không gian trước mặt có thể liên quan tắc mạch máu võng mạc, cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ vùng thị giác. Đây là tình huống cần được đánh giá khẩn cấp, kể cả khi thị lực tự hồi phục sau đó.

Mờ mắt kèm yếu liệt, méo miệng, nói khó

Nếu mờ mắt đi cùng yếu tay chân một bên, tê mặt, méo miệng, nói đớ, nói khó hiểu, nuốt khó hoặc mất thăng bằng, nguy cơ đột quỵ tăng cao. Người xung quanh nên gọi cấp cứu ngay thay vì chờ người bệnh nghỉ ngơi tại nhà.

Mờ mắt kèm đau đầu dữ dội hoặc chóng mặt nặng

Đau đầu đột ngột, dữ dội như chưa từng có, kèm mờ mắt, nôn ói, lơ mơ hoặc cứng gáy có thể liên quan xuất huyết não hoặc tình trạng thần kinh nguy hiểm khác. Chóng mặt xoay vòng, đi loạng choạng, nhìn đôi và nói khó cũng có thể gặp trong đột quỵ vùng thân não hoặc tiểu não.

Vì sao đột quỵ có thể gây mờ mắt?

Thị giác không chỉ phụ thuộc vào mắt. Để nhìn rõ, ánh sáng đi qua giác mạc, thủy tinh thể, võng mạc, sau đó tín hiệu truyền qua dây thần kinh thị giác đến các vùng xử lý hình ảnh trong não. Bất kỳ đoạn nào trong đường dẫn truyền này bị thiếu máu đều có thể gây rối loạn thị lực.

Trong đột quỵ thiếu máu não, cục máu đông hoặc mảng xơ vữa làm tắc mạch máu, khiến vùng não liên quan thị giác không nhận đủ oxy. Trong xuất huyết não, máu thoát ra khỏi mạch gây chèn ép mô não và làm rối loạn chức năng thần kinh. Ngoài ra, tắc động mạch võng mạc cũng được xem là tình trạng cấp cứu tương tự đột quỵ ở mắt, vì võng mạc rất nhạy với thiếu máu.

Phân biệt mờ mắt thông thường và mờ mắt do nguy cơ đột quỵ

Mờ mắt do khô mắt, mỏi mắt hoặc tật khúc xạ thường diễn tiến từ từ, liên quan làm việc gần, nhìn màn hình lâu, thiếu ánh sáng hoặc không đeo kính đúng độ. Triệu chứng có thể cải thiện khi chớp mắt, nhỏ nước mắt nhân tạo, ngủ đủ hoặc điều chỉnh kính. Người bệnh thường không có yếu liệt, nói khó hay rối loạn ý thức.

Ngược lại, mờ mắt cảnh báo đột quỵ thường có tính chất cấp tính. Người bệnh thấy thị lực thay đổi trong thời gian rất ngắn, có thể không đau mắt, không đỏ mắt nhưng lại kèm dấu hiệu thần kinh. Đặc biệt, triệu chứng chỉ xảy ra ở một bên mắt hoặc mất một nửa trường nhìn là dấu hiệu không nên bỏ qua.

Nguyên tắc an toàn: mọi trường hợp mờ mắt đột ngột kèm triệu chứng thần kinh phải được xem là cấp cứu cho đến khi bác sĩ loại trừ đột quỵ.

Những ai dễ gặp mờ mắt liên quan đột quỵ?

Nguy cơ đột quỵ tăng theo tuổi, nhưng không chỉ người cao tuổi mới mắc. Người trẻ cũng có thể bị đột quỵ nếu có bệnh nền, rối loạn đông máu, bệnh tim mạch hoặc lối sống nhiều yếu tố nguy cơ. Khi nhóm này xuất hiện mờ mắt bất thường, cần cảnh giác hơn.

• Người bị tăng huyết áp, đặc biệt kiểm soát huyết áp kém.

• Người mắc đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì.

• Người có bệnh tim, rung nhĩ, hẹp van tim hoặc tiền sử nhồi máu cơ tim.

• Người hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, ít vận động.

• Người từng bị cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ.

• Người có tiền sử gia đình mắc bệnh mạch máu não sớm.

Cần làm gì khi nghi ngờ mờ mắt cảnh báo đột quỵ?

Khi có dấu hiệu nghi ngờ, thời gian là yếu tố quyết định. Một số phương pháp điều trị đột quỵ thiếu máu não chỉ đạt hiệu quả tốt trong khung giờ vàng. Trì hoãn vì nghĩ rằng mờ mắt sẽ tự hết có thể làm mất cơ hội phục hồi.

1. Gọi cấp cứu ngay nếu mờ mắt đột ngột kèm méo miệng, yếu tay chân, nói khó, đau đầu dữ dội, chóng mặt nặng hoặc lơ mơ.

2. Không tự lái xe đến bệnh viện vì thị lực và khả năng phản xạ có thể giảm đột ngột.

3. Không tự uống thuốc chống đông, aspirin hoặc thuốc hạ áp nếu chưa có chỉ định, vì đột quỵ có thể do xuất huyết não.

4. Ghi nhớ thời điểm khởi phát triệu chứng để bác sĩ đánh giá khả năng điều trị trong khung giờ phù hợp.

5. Không ăn uống nếu người bệnh nói khó, nuốt khó hoặc lơ mơ để tránh sặc.

Bác sĩ thường kiểm tra gì khi người bệnh mờ mắt đột ngột?

Tại cơ sở y tế, bác sĩ sẽ hỏi thời điểm khởi phát, kiểu mờ mắt, triệu chứng đi kèm, bệnh nền và thuốc đang dùng. Khám thần kinh giúp đánh giá yếu liệt, rối loạn ngôn ngữ, thăng bằng, phản xạ và ý thức. Khám mắt có thể kiểm tra thị lực, phản xạ đồng tử, đáy mắt, trường nhìn và dấu hiệu tắc mạch võng mạc.

Tùy tình trạng, người bệnh có thể cần chụp CT não, MRI não, siêu âm mạch cảnh, điện tim, xét nghiệm đường huyết, mỡ máu, đông máu và chức năng tim. Mục tiêu là xác định có đột quỵ hay không, loại đột quỵ là thiếu máu hay xuất huyết, đồng thời tìm nguyên nhân để điều trị và phòng tái phát.

Cách giảm nguy cơ đột quỵ và bảo vệ thị lực

Không phải mọi trường hợp mờ mắt đều phòng tránh được, nhưng kiểm soát tốt yếu tố nguy cơ giúp giảm đáng kể khả năng đột quỵ. Người có bệnh nền cần tái khám đúng hẹn, dùng thuốc theo chỉ định và theo dõi chỉ số sức khỏe tại nhà.

• Kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu ở mức mục tiêu theo hướng dẫn bác sĩ.

• Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, tránh thức khuya kéo dài.

• Duy trì vận động đều đặn, ưu tiên đi bộ nhanh, bơi, đạp xe hoặc bài tập phù hợp thể trạng.

• Ăn nhiều rau xanh, trái cây ít ngọt, cá, ngũ cốc nguyên hạt; giảm muối, chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn.

• Khám mắt định kỳ nếu có đái tháo đường, tăng huyết áp, cận thị nặng hoặc tiền sử bệnh võng mạc.

• Đi khám sớm khi có nhìn đôi, mất thị lực thoáng qua, đau mắt bất thường hoặc thay đổi thị lực không giải thích được.

Khi nào nên khám chuyên khoa mắt, khi nào cần cấp cứu?

Nếu mờ mắt kéo dài nhiều ngày, tăng dần, liên quan đọc sách, dùng máy tính, khô rát mắt hoặc nghi ngờ tăng độ kính, người bệnh nên khám chuyên khoa mắt để đo thị lực, kiểm tra tật khúc xạ và đánh giá bề mặt nhãn cầu. Các nguyên nhân như khô mắt, đục thủy tinh thể, viêm giác mạc, tăng nhãn áp hoặc bệnh võng mạc cần được điều trị đúng hướng.

Ngược lại, nếu mờ mắt xuất hiện đột ngột, mất thị lực một bên, nhìn đôi cấp tính, mất một phần trường nhìn hoặc kèm dấu hiệu thần kinh, cần đi cấp cứu ngay. Không nên chờ đặt lịch khám thông thường trong tình huống này. Với đột quỵ, mỗi phút chậm trễ đều có thể làm tăng nguy cơ tổn thương não và giảm khả năng hồi phục.

Kết luận

Mờ mắt có thể xuất phát từ nguyên nhân lành tính như khô mắt, thiếu ngủ, mỏi mắt hoặc tật khúc xạ. Tuy nhiên, mờ mắt cảnh báo đột quỵ cần được nghĩ đến khi triệu chứng xảy ra đột ngột, đặc biệt nếu kèm mất thị lực, nhìn đôi, méo miệng, yếu liệt, nói khó, chóng mặt hoặc đau đầu dữ dội. Nhận biết sớm và gọi cấp cứu kịp thời giúp người bệnh tăng cơ hội điều trị trong khung giờ vàng, hạn chế di chứng và bảo vệ chất lượng sống.